Omer Wattez
Omer Wattez
Omer Wattez, milieuactivist avant la lettre
Omer Wattez kloeg de vervuiling van de Schelde door de industrie en het kappen van de bomen voor oorlogstuig en wapens aan. Hij was een milieuactivist nog voor het woord moest uitgevonden worden. 
Hij was niet de stichter van het Mileufront Omer Wattez, maar inspireerde deze milieuvereniging, eerst nog Stichting Omer Wattez genoemd. Hij werd geboren in Schorisse in 1857 en overleed in het Brusselse in 1937. Hij leefde in een woelige tijd en schreef daar romans en gedichten over. Maar hij kon ook intens genieten van zijn streek. Hij noemde deze streek in Zuid-Oost-Vlaanderen "de Vlaamse Ardennnen". In de Vlaamse Ardennen komt de naam Omer Wattez veelvuldig voor.
Vlaamse Ardennen
Omer Wattez was een schoolmeester, een onderwijzer. Hij kwam op voor zijn streek. Tijdens een wandeling in de Ardennen kon hij de vergelijking met zijn eigen streek in het zuiden van Oost-Vlaanderen niet weerstaan. Hij vond zijn streek even mooi dan de Ardennen en bedacht ze met de naam “Vlaamse Ardennen”.
Omer Wattez was een echte heimatschrijver. Hij beschreef het leven in zijn streek. Hij liet ons zijn verhalen en gedichten na.
Omer Wattez leefde in de tijd van “Arm Vlaanderen”. Er heerste toen armoede, analfabetisme, sociale onrechtvaardigheid, gebrek aan degelijke huisvesting en hygiëne. De fameuze hongersnood van de jaren 1845 tot 1850, die ook in Schorisse woedde, was pas voorbij toen hij in 1857 geboren werd in het huis “Het oud Klooster”. Hij was de oudste van negen kinderen in het gezin van bakker Kamiel Wattez en echtgenote Perpetua Vandermijnsbrugge.
In de gemeenteschool kreeg hij les van meester Leonard Eeckhout, zijn oom, die de schranderheid van Homère ontdekte en de ouders ervan overtuigde om deze verstandige jongen verder te laten studeren. Afgestudeerd aan de Rijksnormaalschool in Gent werd hij hulponderwijzer bij zijn oom. De naam Homère werd Omer want de jonge onderwijzer was een overtuigde Vlaming geworden. Een overtuiging die hij heel zijn leven lang trouw is gebleven. In Schorisse verbleef hij luttele jaren, het aantal leerlingen in de gemeenteschool was omwille van de schoolstrijd gedaald tot amper 25. Hij werd in 1879 benoemd tot hoofdonderwijzer in Heurne. “Mijn lust tot dichten en schrijven voelde ik opwellen in de schoone landstreek van het Zuiden van Vlaanderen, die ik zo menigmaal in mijne novellen beschreven heb”, schreef hij in 1905. Hij wilde meer en studeerde thuis Germaanse talen. Aan de universiteit heeft hij nooit gestudeerd. Met de hulp van zijn vrijzinnige vrienden (de schoolstrijd had bij Omer Wattez diepe wonden geslagen: “Ik ging niet meer naar de kerk, waaruit ik als een boosdoener was weggezonden… Ik wierp mij gans over kop in den politieken strijd en schreef geweldige artikels in lokale bladen… ging voordrachten geven… als een getergde leeuw trok ik op, overal waar te strijden was.”) werd hij door de minister in 1883 tot leraar Nederlands, later leraar Germaanse talen, benoemd aan het Koninklijk Atheneum in Doornik. Graag wou hij leraar worden in een of andere Vlaamse stad, om dicht bij zijn Vlaamse vrienden te kunnen ijveren voor de Vlaamse zaak. In 1907 werd hij leraar aan het Koninklijk Atheneum in Antwerpen. Het uitbreken van de oorlog in 1914, dwong hem uit te wijken naar Frankrijk.In Parijs stichtte hij, samen met de secretaris van minister Poullet, de Belgische school met “leergangen door middel van briefwisseling voor officieren en soldaten”. “Ze telt 8.000 leerlingen, die werk maken dat verbeterd wordt en terug naar het front gezonden wordt”. Na de oorlog, in 1919 kon hij op rust maar zo schreef hij kort voor zijn dood, in 1933, aan een vriend: “Ik nam daarna rust als leraar, maar zette onverpoosd mijn letterkundig werk voort in de Koninklijke Vlaamsche Academie en in tijdschriften en nieuwsbladen.”
Publicaties
Als Remo, anagram van Omer, schreef hij o.a.: Lucifer en zijn trawanten - Historische taferelen tijdens de discussie over de wet van 1879 op ‘t Lager Onderwijs in België, Meer licht: eerste illuminaties - Vlammetjes van oortjeskaarsen aangestoken door Remo. Onder zijn naam publiceerde hij talrijke gedichten en novellen: Lentezonne, De droom eener moeder, Stemmen uit het hart, Uit het kinderleven, Het gezin van de mulder, De pruttelaars van Brakel, Zwalmleeuwen, Van twee koningskinderen, enz.
In al zijn activiteiten en publicaties stelde Omer Wattez de culturele ontvoogding en de verheffing van het Vlaamse volk centraal. Als idealist in hart en nieren stelde hij zijn veelzijdig talent ter beschikking. Als leraar en volksopvoeder, schrijver, dichter en vertaler, als criticus en polemist, pionier van het toerisme, als natuurliefhebber en ook als overtuigde Vlaming verdient hij onze aandacht. Samen willen we hem opnieuw de plaats geven die hem toekomt.
Marc Vuylsteke, voorzitter heemkundige kring Businarias, Maarkedal
Marc Vuylsteke, heemkundige kring Businarias: misschien kennen een aantal mensen Omer Wattez door het boek “De Vlaamsche Ardennen”. De Stichting Omer Wattez gaf het opnieuw uit in 1985. Wie hij was, wat hij juist geschreven heeft, welke ideeën hij erop nahield, is zo goed als onbekend. Marc Vuylsteke bestudeerde zijn werken en las de nog bestaande briefwisseling. Hij bezocht o.a. het Archief en Museum voor het Vlaamse Cultuurleven in Antwerpen, de bibliotheken in Antwerpen, Brussel, Gent en Leuven alsook de Koninklijke Academie voor Taal en Letteren in Gent.
Zie ook: Onze Streek 3-2007
Foto: Archief en Museum voor het Vlaamse Cultuurleven in Antwerpen